Pro...
Adi kullanıcıyla profesyonel arasındaki çizgi giderek inceliyor.
Aygıtların dediklerine bakarsak yakında her kullanıcı profesyonel sayılacak. Malum, profesyonel sözcüğünün tek anlamı “işi para karşılığı yapan” demek değil.
Yaptığı işin erbabına da “profesyonel” denir. Peki batı dillerindeki “pro” kısaltması hangi anlamda kullanılıyor? “Pro” sıfatlı bir ürün aldığımızda onu sadece işin erbabı mı kullanabilir? Yoksa ürün bize para mı kazandıracak?
Bu soru ilk kez iMac Pro piyasaya çıktığında aklıma geldi. Sonuçta bir laptop. Bir laptop zaten profesyonel amaçlı kullanılır. Bir uçaktaki yolculardan elinde laptop bulunduranlar iş için seyahat etmektedir. Kimsenin dokuz yaşındaki çocuğu arkadaşlarıyla chat yapsın diye laptop aldığını sanmıyorum. Kasalı PC ile laptop arasındaki fark, taşınabilir olanan profesyonel amaçlara hizmet etmesi. Peki onun “pro”su nasıl oluyor? Bir geniş kasalının yapabileceği her şeyi yapıyor olması, yani laptop’luktan PC’liğe doğru gittikçe profesyonelleşmesi bir çelişki değil mi?
Aygıtlar profesyonellerin isteklerini karşılama amaçlı olarak önce küçülüyor, sonra tekrar büyüyor. 20 inç ekranı olan, içinde uzun metraj film bile montajlayabileceğiniz bir laptop düşünün. Ne kadar “pro” değil mi? Halbuki laptop aygıtı küçültmek için icat edilmişti. Bu durumda James Bond’un kullandığı VAIO laptop, kullanıcısından yola çıkarak “pro” niteliği kazanıyor ama aynı zamanda küçük de olduğundan Mac Pro ile yine tezata düşüyor. Bu global markalar biz tüketicileri nasıl görüyor acaba? Eminim ürünlerini sınıflandırırken şöyle diyorlardır:
- Bunu kendini önemseyen gerizekalı tüketiciye satarız.
- Bunu gerçekten iş yapması gerekene sunarız ama özenti olanları da kapsar.
- Bunu parası olmayan ama varmış gibi göstermek isteyene gazlarız.
- Bunu her şeyin lüksü ve pahalısı iyidir diyenlere gömeriz.
- Bilinçli, hesaplı, ürün hakkında üretici gibi düşünenlere ne sunalım peki?
- Öyle bir tüketici sınıfı var mı ki?
Var mı yok mu bilmiyorum ama yoksa da var olacaktır. Tüketicinin ürünle ilgili bütün bilgilere ulaşıp, aynı sınıftaki bütün ürün seçeneklerine birden aynı anda ulaşabilir olduğu bir dönem yaşıyoruz. Ve bu dönemi ilk kez yaşıyoruz. Dolayısıyla teknolojik ürünlerde tüketici ne kadar bilgili olursa olsun henüz emekleme çağında. Bir gün büyüyecek ve “pro tüketici” olacak. Yani her şeyi bilen ve ürünle ilgili talepte bulunup, üretimi yönlendiren tüketici sınıfı doğacak. O zaman ürünün fiyatını da kendinin belirleyeceğinden emin olabilirsiniz.
Teknolojiyle ilgili geleceğe yönelik kehanetler genellikle ürün geliştirme odaklı yapılıyor. Neden tüketicinin de gelişebileceğine dair bir projeksiyon yapılamasın? Oysa bu yönde ipucu oldukça çok. Buyrun size bir örnek:
Canon’un G7 numaralı 10 megapiksel kamerasının sıfatı “pro consumer”. Yani “pro” değil ama “neredeyse pro”. Başka bir deyişle, profesyonelin işini de görür, sıradan tüketiciye de zorluk çıkarmaz. “Pro” sıfatı kitlesel pazarlamada bazı sorunlar ortaya çıkartıp, tüketici gözünde “Şimdi zordur bunu kullanmak” gibi bir korku yarattığından, yeni bir kavram olarak ortaya “pro consumer” çıktı. Bu sıfat altında piyasaya sunulan ürünler profesyonellerin beklentisini karşılayan sonuçlar ortaya koyuyor ama herkes tarafından da kullanılabiliyor. Bütün fonksiyonlarından yararlanmak için ayrıca alim olmaya gerek yok. Bu gelişme neyin göstergesi sanıyorsunuz? Sıradan tüketici fotoğraf çekerken, hayatını bu işten kazanan bir fotoğrafçıyla eşit şartlarda yarışmak istiyor. Buna şımarıklık diyebilirsiniz ama üretici için konunun profesyonel hayatın etiğiyle ilgisi yok. Onun cevabı “Hay hay” oluyor.
Yaratıcılığa dayalı profesyonel dünya, şimdiye kadar olmadığı ölçüde demokratik artık. 3.000 dolar yatıran, Nuri Bilge Ceylan’la eşit şartlarda film çekimine başlayabilir. Nuri Bilge Ceylan’la kendisi arasındaki fark ortaya çıkınca da korkarım, “Pro tüketici”yle HDV’cilerden şunu talep eder:
- Bana bunun kadrajı doğru planlayıp, oyuncuyu da daha gerçekçi oynatanını üretin kardeşim, bu iyi çekmiyor.
